Dierenkieswijzer 2023

‘We accepteren dat het houden van dieren gevolgen heeft voor hun vrijheid en natuurlijk gedrag. Daarmee nemen we ook wettelijk afstand van het amendement-Vestering (over het houden van dieren), want dit belemmert het bestaansrecht voor iedere ondernemer die een dier houdt en beperkt de vrijheid van het individu.’

‘Al het natuurlijk gedrag kan niet, zeker wanneer het gaat om jachtgedrag of agressief gedrag tussen mannetjesdieren, maar een boer moet in de natuurlijke behoeften van de dieren die hij houdt kunnen voorzien. Zeker bij scharrelen, grazen, spelen, sociale verbanden vormen, etc.’

‘D66 zet zich in voor een dierwaardige veehouderij. D66 onderschrijft de zes leidende principes voor dierwaardige veehouderij zoals uitgewerkt door de Raad voor Dieraangelegenheid. Het kunnen uitoefenen van natuurlijk gedrag hoort hierbij. Daarom heeft D66 dit in haar verkiezingsprogramma opgenomen. Om dieren een waardig bestaan te geven in de veehouderij.’

‘We moeten de veehouderij aanpassen aan de dieren, niet andersom. Als het veehouderijsysteem, gericht op maximale productie, niet past bij de behoeften van de dieren, dan moeten we dat veehouderij systeem aanpassen, ook als dat leidt tot minder productie of hogere kosten. de behoeften van het dier gaan voor.’

‘Dieren hebben het recht om te leven naar hun aard. Stallen moeten worden aangepast aan dieren in plaats van andersom. Zo horen kippen een stofbad te kunnen nemen, willen varkens in de aarde kunnen wroeten, en horen koeien en geiten buiten in plaats van in stallen. In de stal moeten dieren beschikken over voldoende ruimte, stro en afleidingsmateriaal en de mogelijkheid om zich terug te trekken of juist samen te zijn. Dankzij een wetswijziging van de Partij voor de Dieren is in de Wet dieren vastgelegd dat dieren de ruimte moeten hebben om natuurlijk gedrag te vertonen.’

‘Binnen de veehouderij behoren dieren soorteigen gedrag te kunnen vertonen. Koeien horen in de wei, en we bevorderen de vrije uitloop van andere dieren.’

‘Volt wil dat dierenwelzijn centraal komt te staan in de landbouw en de veehouderij, en dat de belangen van dieren daarom een volwaardige plek in het landbouwbeleid krijgen.’

‘We willen naar een dierwaardige veehouderij voor alle diersectoren zoals dat in het Convenant dierwaardige veehouderij wordt gedefinieerd. Via het convenant komen er nieuwe richtlijnen voor houderijsystemen, waarbij het welzijn en gezondheid van dieren het uitgangspunt zijn. Wel moeten we voorkomen dat dieren elkaar gaan verwonden.’

‘Dit klinkt als een must, de vraag is of je buiten ook niet binnen kan halen: dag- en nachtritme, frisse lucht, goed stalklimaat, functiegebieden. Dierenwelzijn moet je integraal zien. We hebben met emissie te maken, geur, dierziekte, zoönose en voedselveiligheid. EU-regels schrijven ons nu eenmaal voor om van bepaalde ziektes vrij te zijn, ook onder wilde dieren (Afrikaanse varkenspest bij wilde zwijnen). Keuzes moeten dus gemaakt worden. Daarbij is het de vraag of je dieren altijd buiten wil hebben; extreem weer, extra zorg rondom bevalling of ziekte, etc.’

‘Eens, maar daar zijn we niet van de één op de andere dag. Samen met de boeren moet de overheid een pad maken naar een manier van dieren houden die ook rekening houdt met voldoende daglicht en buitenlucht. Soms blijft het bij een tussenvorm (geiten moet kunnen klimmen en dat gaat niet in een plat weiland) of soms moet er een ophokplicht komen om verdere verspreiding van de vogelgriep tegen te gaan.’

‘D66 vindt dat dieren elke dag naar buiten moeten kunnen met plaats voor onderdak en beschutting. Dit is in lijn met één van de principes van de dierwaardige veehouderij, waarin staat dat dieren toegang moeten hebben tot een goede omgeving met frisse lucht. Onderzoeken laten zien dat koeien het liefst buiten zijn, zeker ’s nachts. Bij andere dieren zijn hier ook sterke aanwijzingen voor. D66 onderschrijft de de principes van de dierwaardige veehouderij en zet zich dus in voor een gezonde leefomgeving voor dieren.’

‘Dierwaardige veehouderij gaat uit van de natuurlijke behoeften van het dier. Die verschillen per soort, maar voldoende ruimte, afleiding en nieuwe ervaringen, frisse lucht en sociale interactie horen hier bij.’

‘Op zit moment zitten tientallen miljoenen dieren opgesloten in potdichte stallen. Wat de Partij voor de Dieren betreft, krijgen dieren in de veehouderij vrije uitloop naar buiten, met voldoende schuilmogelijkheden tegen weersomstandigheden als hitte en regen.’

‘Binnen de veehouderij behoren dieren soorteigen gedrag te kunnen vertonen. Koeien horen in de wei, en we bevorderen de vrije uitloop van andere dieren. Om de gezondheid voor burgers te waarborgen wordt een afstand van tenminste 1.200 meter aangehouden tussen veehouderijen en stads- en dorpsranden. In ieder geval mogen bedrijven die binnen deze afstand liggen niet uitbreiden. Het binnenklimaat van stallen wordt verbeterd zodat de boeren niet meer ziek worden van het hoge ammoniakgehalte in de stallen. Er is alertheid voor het uitbreken van zoönosen. Er is een gedegen aanpak van de sloop van overtollige stallen nodig.’

‘Volt wil dat dierenwelzijn centraal komt te staan in de landbouw en de veehouderij, en dat de belangen van dieren daarom een volwaardige plek in het landbouwbeleid krijgen.’

‘Alle veehouders moeten zorgen voor dierenwelzijn. Het voordeel van een dichte stal is dat de uitstoot van schadelijke stoffen kan worden beperkt. Het is aan ondernemers om het bedrijf op een duurzame manier in te richten, zolang het welzijn en de gezondheid van dieren centraal staan.’

‘Achterhaalde stelling. Hierop ligt de focus al lang niet meer voor alle diersoorten. Bijvoorbeeld, er wordt niet meer geselecteerd door Nederlandse fokbedrijven op meer biggen.’

‘Zo staat in ons verkiezingsprogramma dat wij bijvoorbeeld niet alleen een maximum aantal koeien per hectare willen, maar ook een maximum productie om te voorkomen dat we te ver doorschieten in productie vragen van dieren.’

‘D66 vindt dat je dieren niet mag aanpassen aan het systeem. Daarom stelt D66 een productienorm in bij melkkoeien. Er bestaat een kans dat wanneer boeren minder vee houden ze meer productie per dier willen. Daarmee worden de koeien letterlijk uitgemolken. Dat wil D66 met deze productienorm voorkomen. Maar het geldt voor alle diersoorten. De landbouw wordt aangepast aan het dier in plaats van het dier niet aan het verdienmodel.’

‘Methoden tot productieverhoging die ten koste gaan van het welzijn van het dier, moeten we verbieden. Of dat nou vleeskippen zijn die te zwaar zijn voor hun eigen poten of dikbilkoeien die niet normaal kunnen bevallen. Net als bijvoorbeeld voor mopshondjes die niet normaal kunnen ademhalen moeten er ook in de veehouderij betere regels komen die hierop toezien.’

‘Veel dieren zijn zo ver doorgefokt dat ze in een paar weken vetgemest kunnen worden. Dit zorgt voor ernstig dierenleed. Het fokken op extreem snelle groei (zoals bij kippen en varkens) of op extreme productie (zoals bij melkkoeien) wordt verboden. Er komt een maximum voor de “productie” per dier. En er komt een einde aan het doorfokken op steeds grotere aantallen biggetjes die een zeug per dracht moet werpen.’

‘Wij willen een “boerenlandbouw,” ofwel een gezonde productie op de schaal van het gezinsbedrijf waarmee boeren de kost kunnen verdienen. Schaalvergroting en intensivering was steeds de oplossing vanuit de overheid voor alle problemen. De banken deden hier graag aan mee, want schaalvergroting kost immers geld en de banken leenden dat maar wat graag uit. Voor elke boer die in Nederland moet stoppen, zijn er meer boeren buiten Europa die dieronvriendelijker en onhygiënischer produceren. Ons afhankelijk maken van import uit het buitenland is daarom ook niet de oplossing.’

‘Volt wil dat biologisch geproduceerd vlees de norm wordt en daarnaast investeren in de ontwikkeling van kweekvlees.’

‘Wij vinden dierenwelzijn voorwaardelijk voor het houden van dieren. Tegelijkertijd willen wij innovaties stimuleren die onze voedselproductie verder verduurzamen en efficiënter maken. Wij geloven dat beide goed samen kunnen gaan.’

‘Buiten binnen halen is iets anders dan “ophokken”.’

‘Het mag niet zo zijn dat stikstofbeleid alleen maar betekent dat dieren in stallen worden opgesloten. Het is beter om te sturen op een maximaal aantal dieren per hectare.’

‘D66 streeft naar kringlooplandbouw binnen de kaders van een dierwaardige veehouderij. Dat betekent dat dieren niet de dupe mogen zijn van doelen omtrent uitstoot. Ophokken is daarmee niet acceptabel. Organisaties zoals Zonvarken laten zien dat een diervriendelijke veehouderij hand in hand kunnen gaan met een natuurvriendelijke veehouderij.’

‘Als een staltechniek om ammoniakemissies te beperken een gesloten stal vereist, zonder mogelijkheid voor dieren om buiten te komen, voldoet het niet aan een redelijke eis voor dierenwelzijn. Een dergelijk systeem is dus geen aanvaardbare oplossing.’

‘Om de uitstoot zoveel mogelijk te beperken, en zowel de doelen op het gebied van klimaat, natuur, waterkwaliteit als dierenwelzijn te halen, is er maar één werkelijke oplossing: minder dieren fokken, gebruiken en doden. De vee- industrie is een van de grootste uitstoters van broeikasgassen en dé oorzaak van de natuurcrisis. Het leidt tot vervuiling van ons grondwater, van ons drinkwater, tot stankoverlast en gezondheidsschade voor omwonenden, verlies van vruchtbare bodems, ontbossing en een groter risico op een volgende pandemie. Met een krimp van minstens 75 procent van het aantal dieren in de vee-industrie pakken we al deze problemen tegelijkertijd aan.’

‘Om de uitstoot van CO₂, methaan en ook de ammoniakuitstoot te beperken, en tevens evenwichtsbemesting te bereiken, neemt het aantal dieren af. Te lang is er geprobeerd te sturen op technische maatregelen die onvoldoende effect hadden. De mest wordt in evenwichtsbemesting afgezet op grasland, akkerland en tuinbouwgrond. Mestverwerking en mestvergisting zijn geen optie meer. Bij het terugdringen van het aantal dieren worden boeren die al natuurinclusief boeren en boeren die oude zeldzame rassen houden, ontzien.’

‘Volt wil uitstoot juist beperken door te stoppen met de intensieve veehouderij.’

‘Alle veehouders moeten zorgen voor dierenwelzijn. Het voordeel van een dichte stal is dat de uitstoot van schadelijke stoffen kan worden beperkt. Het is aan ondernemers om het bedrijf op een duurzame manier in te richten, zolang het welzijn en de gezondheid van dieren centraal staan.’

‘Religie en noodslachting uitgesloten graag.’

‘Kosher slachten (in de Joodse traditie) gebeurt met meer respect voor het dier dan veel grote reguliere slachterijen. Bovendien is er daar 100 procent van de tijd een dierenarts aanwezig om te waarborgen dat een dier niet te lang lijdt.’

‘D66 wil per direct een einde maken aan het onverdoofd slachten van dieren, dit zorgt namelijk voor onnodig veel leed. Een verbod met goede handhaving moeten dit leed voorkomen. D66 zet zich in dit kader in voor versterkt toezicht en innovaties zoals slimme camera’s, die alarm slaan wanneer een dier niet verdoofd is voor de slacht.’

‘GroenLinks-PvdA denken dat met het huidige Convenant ritueel slachten een redelijk compromis is bereikt tussen dierenwelzijn en religieuze vrijheid. Als blijkt dat het niet goed werkt, zullen we de regels moeten aanscherpen.’

‘In Nederland is het al bijna 100 jaar verboden om dieren zonder verdoving te slachten, maar voor religieuze slacht wordt een uitzondering gemaakt. Dit zorgt voor ernstig dierenleed. In verschillende landen is de onverdoofde slacht al verboden, ook binnen Europa. De Partij voor de Dieren wil deze uitzondering ook in Nederland schrappen, en daarmee de wettelijke plicht om dieren voorafgaand aan de slacht te bedwelmen voor álle dieren laten gelden.’

‘Er zijn nog steeds slachthuizen die willen overstappen op CO₂-bedwelming. Dat is verre van diervriendelijk. Wij hebben de minister verzocht slachthuizen hier geen toestemming voor te geven. Slachthuizen die de regels overtreden zouden veel sneller gesloten moeten worden.’

‘Volt is tegen elke vorm van slachten waarbij geen sprake is van verdoving en bewusteloosheid.’

‘We komen op voor zowel dierenwelzijn als godsdienstvrijheid. Daarom behouden we het verbod op onverdoofd slachten en houden we de uitzondering daarop voor de rituele slacht in stand. We vinden het belangrijk dat streng toezicht wordt gehouden op deze slachthuizen.’