Iedere zomer zien we weer dezelfde beelden: varkens die naar adem snakken en kippen die op elkaar gepakt lang moeten wachten bij een slachthuis tot ze worden uitgeladen. Al vanaf een buitentemperatuur van 20 graden kunnen dieren in veewagens hun warmte niet meer goed kwijt. Zeker als de wagen lang stil — en niet in de schaduw — staat, loopt de temperatuur binnen hoog op.
Eyes on Animals, één van de 16 organisaties in de Dierencoalitie, en de Dierenbescherming luidden in 2019 de noodklok. In het rapport Op de bres tegen hittestress deden zij tien aanbevelingen om hittestress tegen te gaan. Zoals het instellen van een tropenrooster in slachthuizen en het verlagen van de bezettingsgraad in veewagens in de maanden juli en augustus; verplichte ventilatie van trucks en installatie van luchtvochtigheids- en temperatuursensoren.
In 2021 volgde een update. Een aantal adviezen waren, en zijn ook nog sindsdien, door veetransporteurs en slachthuizen (deels) overgenomen. Maar om structurele verandering door te voeren, is het nodig dat de maximumtemperatuur van diertransporten — nu 35 graden — wordt verlaagd. Het liefst naar 25 graden. Dat is ook het advies van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Minstens naar 30 graden, zoals de vorige minister van Landbouw, Piet Adema (CU), een jaar geleden besloot.
Motie op motie op motie
In 2021 nam de Tweede Kamer een motie van Leonie Vestering (PvdD) aan, die het toenmalige kabinet verzocht om de maximumtemperatuur van diertransporten te verlagen naar 30 graden.
Een jaar later volgde nóg een motie van Vestering, die het kabinet aanspoorde om de maximumtemperatuur uiterlijk in het voorjaar van 2023 te verlagen.
Adema nam een jaar langer de tijd, maar toen Femke Wiersma (BBB) hem in juli 2024 opvolgde, lag de zogenoemde beleidsregel om de maximumtemperatuur van 35 naar 30 graden te verlagen op haar bureau klaar. Toch was er nóg een motie nodig, van Esther Ouwehand (PvdD), om de minister ertoe te bewegen deze beleidsregel bij de Europese Commissie te notificeren. (Voor diertransporten gelden namelijk ook Europese regels.)
Wiersma rekt
Een half jaar later is de verlaging nog steeds niet doorgevoerd. Wiersma wil nog eens goed kijken naar de ‘financiële impact voor de sector’ terwijl haar ministerie reeds een impactanalyse heeft laten uitvoeren, een handhaafbaarheids- uitvoerbaarheids- en fraudebestendigheidstoets heeft doorlopen, de beleidsmaatregel in internetconsultatie is geweest, en op basis daarvan een inhoudelijke beoordeling is gemaakt. Zodoende zijn krabben, kreeften, reptielen en vissen van de temperatuurverlaging uitgezonderd.
De minister zegt zich ook zorgen te maken over ontstopping elders in de keten. Als dieren niet meer op hete dagen mogen worden vervoerd, wordt het in kippen- en varkensstallen al snel te vol.
De minister ‘vertrouwt’ erop dat de sector zelf aan de slag gaat met het inbouwen van rek in de keten. Daarmee schuift ze de verantwoordelijkheid van zich af: zolang de overheid de maximumtemperatuur van diertransporten niet verlaagt, hebben veehouders die ’s zomers best minder dieren wíllen houden om hittestress te voorkomen een concurrentienadeel, want zij kunnen minder verkopen. Hetzelfde geldt voor een slachthuis dat op eigen initiatief een tropenrooster instelt.
In plaats van één norm te stellen voor alle veehouders, transporteurs en slachthuizen in Nederland, oftewel een gelijk speelveld, verwacht de minister van de boerenpartij dat boeren eerst in hun eigen inkomsten snijden voordat zij een besluit neemt?
Brandbrief aan de minister
Ons geduld raakt inmiddels op.
In de Tweede Kamer zijn in vijf jaar tijd vijf moties aangenomen die pleiten voor het verlagen van de maximumtemperatuur van diertransporten. Waarvan een motie van Ouwehand die de minister oproept om zich ook in EU-verband hard te maken voor lagere transporttemperaturen steun kreeg van alle politieke partijen met uitzondering van de SGP.
Alle mogelijke onderzoeken en toetsen zijn gedaan en doorlopen. De Europese Commissie heeft geen bezwaren. Niets staat Wiersma in de weg om de verlaging vóór het politieke zomerreces — over twee weken — in te voeren. In een brandbrief roepen de Dierenbescherming, Dierencoalitie en Eyes on Animals de minister op om nú de knoop door te hakken.

